Borenović: “Prodavnica diploma”
Predsjedavajući Komisije Branislav Borenović ocijenio je da je riječ o jednoj od najosjetljivijih oblasti društva i da je sadržaj materijala koji su novinari dostavili Komisiji bio, kako je rekao, zastrašujući.
“Ovdje se ipak radi o najosjetljivijim pitanjima, to je obrazovanje, sticanje diploma. Sve se u ovoj zemlji može popraviti, i most i zgrada, i sanirati posljedice lošeg vladanja, ali je nepopravljivo kada nekom omogućite loše znanje ili da mu omogućite da bude na poziciji, a da apsolutno nije dobio adekvatno znanje ili je došao do njega na vrlo sumnjiv, kontroverzan način”, rekao je Borenović.
On je naveo i da se stiče utisak da su pojedini privatni fakulteti djelovali kao “prodavnica diploma” u kojoj se za novac može doći do diplome, pa čak i diplome doktora medicine.
Mahmutović: Od zabrana do akreditacije
Novinarka Anisa Mahmutović iznijela je hronologiju slučaja Evropskog univerziteta Kallos u Tuzli, navodeći da je počela pratiti njegov rad nakon preseljenja ustanove na novu adresu i otvaranja pitanja o tome da li ispunjava uslove za rad. Prema njenim navodima, inspekcije su izrekle više prekršajnih naloga, a Ministarstvo obrazovanja Tuzlanskog kantona formiralo komisiju za provjeru uslova rada.
Mahmutović je navela da je građevinska inspekcija zabranila korištenje prostorija Kallosa jer nisu imali upotrebnu dozvolu, nakon čega su, kako je rekla, određeni segmenti rada bili dislocirani u Bosanski kulturni centar Tuzlanskog kantona.
Prema njenim riječima, Ministarstvo obrazovanja Tuzlanskog kantona kasnije je zabranilo upis studenata u prvu godinu za akademsku 2024/2025, a u novembru 2024. Kallosu je oduzeta licenca za rad na godinu dana zbog kršenja temeljnih kriterija neophodnih za rad i funkcionisanje visokoškolske ustanove. U decembru 2025. javnost je obaviještena da je toj ustanovi trajno oduzeta licenca za rad.
Akreditovan, ali bez licence za rad
Jedan od ključnih problema koji je istakla Mahmutović jeste paradoks da univerzitet prema Agenciji za razvoj visokog obrazovanja i osiguranje kvaliteta BiH ima akreditaciju, dok prema kantonalnom ministarstvu ne ispunjava uslove za rad.
“Praktično, u Tuzlanskom kantonu kada je u pitanju Evropski univerzitet, on je akreditiran prema Agenciji, ispunjava sve uslove, a prema Ministarstvu obrazovanja i nauke Tuzlanskog kantona on ne ispunjava uslove i njemu je oduzeta licenca za rad. Dakle, akreditirani univerzitet kome je oduzeta licenca za rad”, rekla je Mahmutović.
Dodatno je ukazala da se na web stranici univerziteta kao mjesto za kliničku praksu navodio Univerzitetski klinički centar Tuzla, iako je, kako tvrdi, iz UKC-a rečeno da ugovor s tom ustanovom nije produžen. Navela je i da je na rasporedu pronašla privatnu kliniku kao mjesto održavanja jednog predavanja, ali da joj je direktor te ustanove rekao da nemaju nikakav ugovor niti saradnju s Kallosom.
Nedeljko Stanković i akreditacije
Mahmutović je posebno ukazala na ulogu Nedeljka Stankovića, navodeći da Kallos nije bio akreditiran do momenta kada je njegov vlasnik i rektor ušao u Upravni odbor Agencije za razvoj visokog obrazovanja BiH.
Kazala je da se njegovo ime ranije pojavljivalo i u vezi s drugim univerzitetima u Brčko distriktu, te da je Evropskom univerzitetu u Brčkom još 2014. bila oduzeta licenca za rad zbog brojnih propusta, ali da je nakon žalbe izdata privremena licenca.
Prema njenim riječima, paralelno s tim procesima razvijala se mreža obrazovnih ustanova povezanih sa Stankovićem i izvan BiH, uključujući ustanove na istoj adresi u Beogradu.
Pomenuta Benjamina Karić
Tokom svog izlaganja Mahmutović je pomenula i Benjaminu Karić, govoreći o Pravnom fakultetu u Malinama.
“Tako ako uđete kao zanatlija u lokalni MUP, odnosno MUP kantona, za nekoliko godina izaći ćete kao inspektor i to sa visokoobrazovanom diplomom. I zato se vrlo često koristio Pravni fakultet na Malinama na kome je predavala i gospođa Benjamina Karić. U to vrijeme je bila gradonačelnica Sarajeva i ja sam je pitala konkretno da li predaje na takvom fakultetu. Međutim, gospođa nije željela razgovarati na tu temu”, rekla je Mahmutović.
Mirza Čelik suvlasnik
Mahmutović je u završnici izlaganja pomenula i zastupnika u Zastupničkom domu Parlamenta FBiH Mirzu Čelika.
“Važno je naglasiti da Internacionalni univerzitet također u svom vlasništvu ima i politički utjecaj. Gospodin Mirza Čelik je suvlasnik Internacionalnog univerziteta Brčko Distrikta”, navela je Mahmutović.
Mujdanović: Tri stranke i tri univerziteta
Novinar iz Brčkog Adis Mujdanović rekao je da njegovo istraživanje traje gotovo cijelu novinarsku karijeru i da, prema njegovom viđenju, privatni univerziteti u Brčko distriktu već 15 godina imaju političku podršku.
“Brčko Distrikt ima 80.000 stanovnika, ima tri privatna univerziteta i jedan državni ekonomski fakultet Univerziteta u Istočnom Sarajevu. Ja ne mogu da vjerujem da je to moguće uraditi. Procjenjuje se, neke procjene postoje u javnosti koje su iznesene, da je preko 10.000 diploma u ovih petnaest godina izdato na području Brčko Distrikta”, rekao je Mujdanović.
On tvrdi da su od početka političku podršku tim ustanovama davali ljudi iz vrha lokalne vlasti, te da se vlast godinama rotira između SDA, SNSD-a i HDZ-a. Naveo je i da su pojedini nosioci važnih funkcija javno podržavali i promovisali te univerzitete.
Univerzitet pod firmom, televizijom i poliklinikom
Mujdanović je posebnu pažnju skrenuo na Univerzitet Privredna akademija, za koji je naveo da djeluje pod firmom Express promet, čiji je vlasnik Željko Petrić. Prema njegovim riječima, ta firma ujedno ima univerzitet, televiziju i polikliniku, a nedavno je u Brčko distriktu usvojen elaborat o osnivanju još dva fakulteta na tom univerzitetu, uključujući Fakultet za biomedicinu i zdravstvene nauke, iako ustanova još nije akreditovana.
“To je poraz za ovo društvo”, rekao je Mujdanović.
Dodao je da su institucije koje bi trebale reagovati često dio istog sistema, navodeći kao primjer da je aktuelni šef policije Brčko distrikta Goran Pisić asistent na tom univerzitetu, dok je, prema njegovim riječima, dekan Ekonomskog fakulteta na istoj ustanovi federalni zastupnik Rahim Gadžić.
Optužbe o diplomama “mailom”
Mahmutović je upozorila i na slučaj koji se odnosi na Internacionalni univerzitet u Goraždu, navodeći da je u toku istraga u kojoj se, prema informacijama do kojih je došla, tvrdi da su diplome naručivane elektronskom poštom za članove porodice i za samog naručioca, te da predavanja nisu ni održavana.
“Tvrdi se da je on naručivao te diplome bukvalno mailom za članove porodice i za sebe te da ta predavanja nisu nikad ni održavana”, rekla je Mahmutović.
Prebacivanje odgovornosti između institucija
Jedna od centralnih poruka saslušanja bila je da se odgovornost za akreditacije i nadzor rada univerziteta stalno prebacuje s jedne institucije na drugu. Prema navodima novinara, Agencija za razvoj visokog obrazovanja, lokalna ministarstva, Ministarstvo civilnih poslova BiH i druge institucije tumače nadležnosti tako da niko ne preuzima punu odgovornost.
Mahmutović je rekla da tri godine prati ovu oblast, a da za to vrijeme niko nije jasno rekao da je odgovoran za problem i ponudio konkretno rješenje. Ukazala je i na ozbiljne pritiske na novinare, uključujući dopise advokata, demantije i druge oblike pokušaja osporavanja njihovog rada.
Poziv na reakciju istražnih organa
Mujdanović je poručio da bi se u ovaj slučaj, pored pravosuđa, trebala uključiti i Državna agencija za istrage i zaštitu (SIPA), kao i nadležne inspekcije, kako bi se do kraja ispitali uslovi rada visokoškolskih ustanova i provjerile diplome.
Borenović je rekao da sve što su novinari iznijeli djeluje kao priča za rubriku “vjerovali ili ne”, posebno činjenica da jedna ustanova može imati akreditaciju, a istovremeno izgubiti licencu za rad.