Živinice se godinama u javnosti spominju kao “grad milionera”, a procjene govore da u ovom gradu živi više od 150 osoba čija imovina vrijedi najmanje milion konvertibilnih maraka. Ipak, iza snažnih ekonomskih pokazatelja krije se sasvim druga slika: brojna naselja i dalje nemaju vodovodnu i kanalizacionu mrežu, dok su gubici vode u postojećem sistemu ogromni.
Prema ranijim navodima predsjednika Upravnog odbora Fondacije poduzetnika BiH Samira Vildića, u Živinicama ima više od 150 milionera. Gradonačelnik Began Muhić (SDA) pojašnjava da taj podatak nije zasnovan na zvaničnoj statistici te da je pojam milionera relativan.
Kako navodi, ako se posmatra vrijednost kapitala koji posjeduju Živiničani, broj onih čija imovina prelazi milion KM čak je veći od 150. Veliko interesovanje javnosti izazvala je upravo ova informacija, koju je gradonačelnik kasnije i potvrdio.
Do procjene se došlo analizom podataka prema kojima u Živinicama posluje 110 kompanija koje ostvaruju godišnje prihode od milion ili više konvertibilnih maraka, prema podacima za 2022. godinu. Približno isti broj firmi raspolaže imovinom u tom iznosu.
Pri tome se pod pojmom “milioner” ne misli na osobe koje raspolažu milionom maraka u gotovini, već na one čija ukupna imovina dostiže tu vrijednost. Također, kompanija s godišnjim prometom od milion KM ne mora nužno imati tržišnu vrijednost u istom iznosu.
Ipak, ove brojke pokazuju da u Živinicama posluje više od stotinu kompanija čiji su vlasnici, samo na osnovu vrijednosti svojih firmi, vlasnici milionske imovine. Dio bogatstva pojedinih stanovnika vezan je i za nekretnine, štednju i drugu imovinu, zbog čega procjena o više od 150 milionera djeluje realno.
Uprkos tome, svakodnevni život velikog broja građana obilježen je problemima s osnovnom komunalnom infrastrukturom.
Budžet Živinica za 2026. godinu iznosi 61 milion KM, dok u četiri poslovne zone posluje 1.030 privatnih preduzeća. Blizina Međunarodnog aerodroma Tuzla dodatno doprinosi privlačnosti grada za investitore, ali brojna naselja i dalje nemaju pristup vodovodnoj i kanalizacionoj mreži.
Veliki gubici vode i planovi za novu mrežu
Gradonačelnik Muhić ističe da vode u sistemu ima dovoljno, ali da najveći problem predstavljaju ogromni gubici nastali zbog dotrajale infrastrukture.
– Oko 70 odsto vode gubimo na prostoru Dubrava i Višće zbog zastarjelog sistema, a teren je šljunkovit, pa je teško detektovati kvar. Rješenje je potpuno nova mreža. Za tri godine uložili smo preko tri miliona KM vlastitih sredstava i radili na novim bušotinama kako bismo osigurali nove količine vode – rekao je Muhić.
Grad je 2024. godine aplicirao za sredstva iz evropskih fondova, ali je projekat vraćen na doradu zbog tehničkih nedostataka, uz podršku od 600 hiljada eura, piše CAPITAL.
Vrijednost projekta izgradnje vodovodne i kanalizacione mreže procijenjena je na oko 70 miliona KM, a očekuje se da bi oko 70 posto sredstava trebalo biti osigurano iz fondova Evropske unije.
Do realizacije tog projekta ulaže se u lokalne vodovode. Vlada Tuzlanskog kantona je u martu odobrila 10 miliona KM kreditnih sredstava za izgradnju i održavanje vodnih objekata u gradskoj i prigradskoj zoni.
Premijer Tuzlanskog kantona Irfan Halilagić izjavio je da je nakon kreditnog zaduženja osigurano ukupno 40 miliona KM za gradove i općine, pri čemu su Živinice prve na listi prioriteta.
– Ne možemo dozvoliti da građani i privreda u ljetnim mjesecima nemaju vode – poručio je Halilagić.
Opozicija upozorava na godine zanemarivanja
Iz opozicije smatraju da sadašnji problemi nisu nastali preko noći, već da su posljedica dugogodišnjeg zanemarivanja komunalne infrastrukture.
Predsjednik Gradskog odbora SDP-a Omer Beširović kaže da su građani nezadovoljni čestim redukcijama vode, ali i činjenicom da mnoga naselja još nemaju kanalizacionu mrežu.
– Postojeći sistemi su nedovoljni, pa kod obilnijih padavina dolazi do povratnog toka, što pogoršava higijensko-sanitarne uslove – rekao je Beširović.
Dodaje kako nije poznato koliko je novca u posljednjih pet godina uloženo u vodovod i kanalizaciju, niti ko snosi odgovornost za višegodišnje zanemarivanje ovih projekata.
Zastupnica u Skupštini Tuzlanskog kantona i privrednica iz Živinica Amila Hodžić smatra da razvoj privrede nije bio praćen odgovarajućim infrastrukturnim ulaganjima.
– Problem Živinica nije nedostatak ekonomskog potencijala, već to što razvoj nije pratio infrastrukturni napredak – navela je Hodžić.
Budžetom za 2026. godinu planirano je oko 4,5 miliona KM za projekte vodosnabdijevanja, uključujući izgradnju i proširenje vodovodne mreže, rezervoara i pumpnih stanica. Kanalizaciona mreža nije obuhvaćena tim planovima, pa će septičke jame i narednih godina ostati svakodnevnica u gradu koji slovi za “grad milionera”.
Kada je riječ o poslovnoj snazi, Živinice imaju 110 kompanija s milionskim prihodima, ali u poređenju s Tešnjom zaostaju po veličini vodećih preduzeća.
Najveća kompanija u Živinicama, “Alfe-Mi”, ostvarila je tokom 2022. godine prihode od oko 86 miliona KM. U Tešnju je najveća kompanija “Hifa Oil”, koja je iste godine ostvarila gotovo deset puta veće prihode, oko 820 miliona KM.
Slijede “Madi” sa 234 miliona KM prihoda, “AS” sa 137 miliona KM, te “Mann+Hummel” i “Hifa d.o.o.” sa po približno 102 miliona KM. Tako Tešanj ima pet kompanija s godišnjim prihodima većim od 100 miliona KM, dok u Živinicama nema nijedne.
Pojedine velike kompanije čiji su vlasnici iz Tešnja registrirane su u drugim gradovima, među njima i “Hifa Petrol” sa sjedištem u Sarajevu.
Na osnovu tih pokazatelja zaključuje se da je tešanjska privreda razvijenija i veća od živiničke, iako su obje sredine među najznačajnijim poslovnim centrima u Bosni i Hercegovini. Ako se procjenjuje da u Živinicama živi najmanje 150 milionera, procjene govore da ih u Tešnju ima više od 200. U oba slučaja riječ je o sredinama koje njeguju dugu poduzetničku tradiciju i poslovno okruženje koje pogoduje razvoju privrede.