Komitet za sprječavanje mučenja (CPT), organ Vijeća Evrope, uputio je oštar apel vlastima na državnom, entitetskom i kantonalnom nivou u Bosni i Hercegovini. U danas objavljenom izvještaju, od institucija se zahtijeva hitno usvajanje politike nulte tolerancije prema mučenju i zlostavljanju zatvorenika, uz uvođenje niza zaštitnih mjera, saopćilo je Vijeće Evrope.
Glavne preporuke izvještaja uključuju obavezno uvođenje audio-vizuelnog snimanja svih policijskih ispitivanja, specijalizovanu obuku službenika o tehnikama fizičke kontrole, te strožiju regulaciju upotrebe sile. CPT insistira na uspostavljanju nezavisnog sistema za ocjenu proporcionalnosti primjene sile kako bi se spriječile zloupotrebe ovlaštenja.
Izvještaj je rezultat posjete Bosni i Hercegovini u septembru 2024. godine. Fokus istraživanja bio je na tretmanu osoba lišenih slobode, uključujući osuđenike i pritvorenike u kazneno-popravnim zavodima. Pored policijskih stanica i zatvora, delegacija je ispitala stanje u tri socijalne ustanove u oba entiteta (Federaciji Bosne i Hercegovine i Republici Srpskoj), kao i položaj stranih državljana u imigracionim centrima.
Dokumentovani slučajevi policijske brutalnosti
Tokom boravka u zemlji, Komitet je prikupio brojne optužbe za fizičko zlostavljanje osoba u policijskom pritvoru u oba entiteta. Prema iskazima žrtava, zlostavljanje se najčešće sastojalo od šamara, udaraca pesnicama i nogama, te premlaćivanja policijskim palicama. Posebno su zabrinjavajući navodi o udarcima kundacima pištolja ili jurišnih pušaka po raznim dijelovima tijela.
Kao glavni počinioci ovih djela imenovani su pripadnici specijalnih jedinica kantonalnih policija u Sarajevu i Tuzli, zatim Žandarmerija te Specijalna antiteroristička jedinica (SAJ) policije Republike Srpske. Komitet je zaključio da svaka osoba kojoj ove jedinice ograniče slobodu kretanja ulazi u zonu visokog rizika od fizičkog zlostavljanja i nanošenja teških tjelesnih povreda.
Problemi u ustanovama socijalne zaštite
Osim represivnog aparata, izvještaj je bacio svjetlo i na uslove u ustanovama za smještaj osoba sa intelektualnim poteškoćama i mentalnim poremećajima. Iako je primarni cilj bila zaštita od zlostavljanja, uočeni su i sistemski nedostaci u pogledu higijene, medicinske njege i opštih životnih uslova stanara u domovima u oba entiteta.
Situacija nije ništa bolja ni kada su u pitanju strani državljani kojima je oduzeta sloboda po osnovu zakona o imigraciji. Komitet upozorava da se standardi ljudskih prava moraju primjenjivati jednako na sve, bez obzira na njihov pravni status, te poziva vlasti u BiH da hitno postupe po preporukama kako bi se izbjegle daljnje sankcije i međunarodna osuda.