Naime, nadležna federalna inspekcija utvrdila je prekoračenje dozvoljenih emisija praškastih materija iz Bloka 4 Termoelektrane Tuzla tokom 22. i 23. augusta ove godine.
Koncentracije su dostizale do 250 miligrama po normalnom kubnom metru (mg/Nm³), dok propisana granična vrijednost iznosi 20 mg/Nm³.
Povećane emisije iz Termoelektrane Tuzla u augustu ove godine bile su posljedica tehničkog problema u sistemu pneumatskog transporta pepela, koji je otežao pražnjenje pepela iz elektrofiltera i smanjio njihov raspoloživi kapacitet rada.
Federalna inspekcija zaštite okoliša utvrdila je prekoračenje dozvoljenih vrijednosti praškastih materija, a operateru je naloženo smanjenje opterećenja Bloka 4 na najmanji tehnički prihvatljiv nivo.
Kreirani dokumenti
Ove informacije sadržane su u dokumentima Federalnog ministarstva okoliša i turizma i Federalne uprave za inspekcijske poslove, dostavljenim u odgovoru na zastupničko pitanje Admira Čavalića u Predstavničkom domu Parlamenta Federacije BiH.
Prema podacima sistema kontinuiranog mjerenja emisija, koncentracija čvrstih čestica na ispustu Bloka 4 tokom 22. i 23. augusta kretala se između 210 i 250 mg/Nm³.
Za blokove T4, T5 i T6 Termoelektrane Tuzla granična vrijednost emisija čvrstih čestica, utvrđena Nacionalnim planom za smanjenje emisija iz velikih postrojenja za sagorijevanje (NERP) za 2026. i 2027. godinu, iznosi 20 mg/Nm³.
To znači da je izmjerena koncentracija tokom posmatranog perioda bila između 10,5 i 12,5 puta veća od propisane granične vrijednosti.
Federalno ministarstvo okoliša i turizma navodi da je o događaju prvobitno saznalo 24. augusta, nakon obraćanja građana Mjesne zajednice Šićki Brod u Tuzli. Istog dana zatraženo je postupanje Federalne uprave za inspekcijske poslove, dok je Termoelektrana Tuzla ministarstvu dostavila informacije o povećanim emisijama 26. augusta.
Problem nastao nakon remonta Bloka 4
Prema podacima ministarstva, Blok 4 je nakon redovnog godišnjeg remonta, koji je trajao od 15. jula do 15. augusta, ponovo pušten u pogon 20. augusta. Tokom 20. i 21. augusta evidentirani su tehnički problemi u radu sistema pneumatskog transporta pepela, koji su se ogledali u gubitku transportnog zraka.
Zbog toga je bio otežan transport pepela iz koševa elektrofiltera. Posljedično je došlo do povećanja količine pepela u njihovim koševima, čime je smanjen raspoloživi kapacitet rada elektrofiltera, uz istovremeno povećanje emisija čvrstih čestica na ispustu Bloka 4.
Poremećaj u radu sistema pneumatskog transporta pepela, prema informacijama ministarstva, u potpunosti je otklonjen 23. augusta u večernjim satima, nakon čega je intenzivirano pražnjenje pepela iz koševa elektrofiltera.
U dokumentu se navodi da tokom 22. i 23. augusta nisu evidentirani drugi kvarovi ili poremećaji u radu Bloka 4 koji bi, prema raspoloživim tehničkim podacima, mogli utjecati na emisije.
Inspekcija naložila smanjenje opterećenja bloka
Federalna uprava za inspekcijske poslove postupala je po službenoj dužnosti i po zahtjevu Tužilaštva Tuzlanskog kantona.
Nakon uvida u rezultate kontinuiranog monitoringa i poređenja izmjerenih vrijednosti s graničnim vrijednostima propisanim NERP-om, federalni inspektor zaštite okoliša naložio je Termoelektrani Tuzla smanjenje proizvodnje, odnosno opterećenja Bloka 4 na najmanji tehnički prihvatljiv nivo.
Kako je navedeno, cilj ove mjere bio je smanjenje emisija praškastih materija u zrak i njihovo vraćanje u dozvoljene granice.
Inspekcija je od operatera zatražila i redovno dostavljanje rezultata kontinuiranog monitoringa kako bi se pratio daljnji rad postrojenja i u slučaju novih prekoračenja ili drugih nedostataka, mogle poduzeti odgovarajuće mjere.
Prema izvještaju inspekcije, sada već bivši direktor Termoelektrane Tuzla obavijestio je inspektora 26. augusta u 8:18 sati da je došlo do normalizacije emisija čvrstih čestica na ispustu Bloka 4.
Nezavisno uzorkovanje čestica tek kroz inspekcijski postupak
Jedno od pitanja koje se odnosi na ovaj slučaj jeste porijeklo čestica koje su građani dokumentovali u Šićkom Brodu i okolnim naseljima.
Prema odgovoru ministarstva, Termoelektrana Tuzla navela je da nezavisno uzorkovanje taloga, odnosno čestica, kao ni laboratorijska analiza njihovog fizičkog i hemijskog sastava, nisu bili obuhvaćeni važećim planom nabavki za 2026. godinu.
Za realizaciju ovih aktivnosti potrebno je osigurati finansijska sredstva i provesti odgovarajući postupak javne nabavke.
Ipak, iz Termoelektrane su naveli da prihvataju mogućnost analize uzorka koji bi uzela nezavisna strana, uz evidentiranje mjesta, vremena i načina uzorkovanja radi osiguranja objektivnosti rezultata.
Ministarstvo je u odgovoru navelo da će uzorkovanje i analiza biti naloženi i provedeni u okviru redovnog inspekcijskog nadzora.
Kada je riječ o kvalitetu zraka na području Šićkog Broda i u neposrednoj okolini Termoelektrane, ministarstvo je navelo da je mjerenje već naloženo rješenjem federalnog inspektora za zaštitu okoliša od 30. jula 2026. godine.
Operater nema izričitu obavezu da ministarstvo odmah obavijesti o prekoračenju
Dokument ministarstva donosi i pojašnjenje zakonskih obaveza operatera u slučaju tehničkih problema i povećanih emisija.
Pozivajući se na Zakon o zaštiti zraka i Zakon o zaštiti okoliša Federacije BiH, ministarstvo navodi da je operater u slučaju kvara, poremećaja tehnološkog procesa ili prekoračenja graničnih vrijednosti dužan bez odlaganja poduzeti odgovarajuće mjere radi otklanjanja problema i svođenja emisija na propisane vrijednosti.
Međutim, prema tumačenju ministarstva, navedenim odredbama nije izričito propisana obaveza da operater o samom prekoračenju bez odlaganja obavijesti Federalno ministarstvo okoliša i turizma.
U konkretnom slučaju ministarstvo je za povećane emisije saznalo nakon prijave građana, a od Termoelektrane je potom zatražilo hitne informacije o radu postrojenja i emisijama.