Iako autonomno vozilo petog nivoa, koje je ključni uslov za dodjelu 179 miliona eura iz NPOO-a, prema tvrdnjama stručnjaka trenutno ne postoji nigdje u svijetu, projekat robotaksija kompanije Project 3 Mobility Mate Rimca dobio je pozitivnu ocjenu Evropske komisije i zeleno svjetlo za evropski novac, što otvara niz pitanja o načinu testiranja i verifikacije autonomije.
Kako prenosi Index.hr, Rimac ne može ispuniti ključni uslov za dodjelu 179 miliona eura bespovratnih sredstava iz Nacionalnog plana oporavka i otpornosti, a to je isporuka autonomnog vozila petog nivoa autonomije, odnosno robotaksija, ali uprkos tome taj projekat ima zeleno svjetlo i dobio je evropski novac.
Najnoviji službeni dokument Evropske komisije od 6. februara ove godine otvara ozbiljna pitanja o tome kako je taj uslov uopšte proglašen ispunjenim i kakvu su ulogu u tome imale hrvatske institucije.
“Čini se da su hrvatske institucije, prije svega kancelarija vlade Andreja Plenkovića i nadležno ministarstvo HDZ-ovog Olega Butkovića, aktivno pokrivale Project 3 Mobility kako bi Hrvatskoj bilo odobreno ukupno 897 miliona eura evropskog novca”, navodi Index.hr.
EK: Projekat robotaksija “zadovoljavajuće ispunjen”
Evropska komisija je prije nekoliko dana na svojim službenim stranicama objavila izvještaj na 73 stranice u kojem daje pozitivnu preliminarnu ocjenu za isplatu osme tranše sredstava u okviru NPOO-a, u vrijednosti od 897 miliona eura.
U tom dokumentu navodi se da je Hrvatska ispunila svih 17 potrebnih pokazatelja. Jedan od njih odnosi se na projekat robotaksija kompanije Project 3 Mobility u vlasništvu Mate Rimca, a konkretno na proizvodnju i testiranje 60 verifikacionih prototipova autonomnih vozila petog nivoa autonomije.
Za taj pokazatelj Evropska komisija navodi ocjenu “zadovoljavajuće ispunjeno”.
Ko je testirao autonomiju vozila?
U dokumentu Evropske komisije navode se dokazi koje je hrvatska vlada dostavila kako bi pokazala da su ciljevi projekta ispunjeni. Iz tih dokumenata proizlazi da je za testiranje autonomije vozila ključno bilo testiranje koje je napravio sam proizvođač.
“Hrvatska nadležna tijela dokazala su da je proizvođač proveo ispitivanje autonomnih sistema vožnje dostavom Potvrde o ispitivanju autonomnih sistema vožnje koju je izdao CVH. Ta se potvrda temelji na Izvještaju o provedenom uviđaju ispitivanja autonomnih sistema vožnje, koji su sastavili predstavnici Ministarstva mora, saobraćaja i infrastrukture, Ministarstva unutrašnjih poslova, Državnog zavoda za mjeriteljstvo i CVH-a, kao i na Izvještaju o ispitivanju autonomnih sistema vožnje koje je proveo proizvođač”, navodi se u dokumentu.
Drugim riječima, Vlada se u postupku oslanja na CVH, Državni zavod za mjeriteljstvo te dva ministarstva dok je ključno “Izvještaj o ispitivanju autonomnih sistema vožnje koje je proveo proizvođač”. Zapravo ono bi moglo biti i jedino, prenosi Index.
U ranijim odgovorima Indexu, CVH je naveo da “ne provodi ispitivanja sistema autonomne vožnje”. Državni zavod za mjeriteljstvo odgovorio je da uopšte ne učestvuje u verifikaciji autonomnih sistema jer obavlja isključivo poslove homologacije. MUP i Ministarstvo mora, saobraćaja i infrastrukture nikada nisu bili navedeni kao institucije koje samostalno provode ispitivanja, odnosno testiranja autonomije.
Mobileye ili Rimac?
Upravo je to testiranje ključno jer, kako Index naglađava više puta, vozila moraju imati peti nivo autonomije. U tom dokumentu stoji da je to ključno testiranje obavio proizvođač. To može biti Rimac, odnosno kompanija Project 3 Mobility koja je proizvela prototipove, ali može biti i kompanija Mobileye od koje je Rimac kupio gotov sistem autonomne vožnje.
Naime, Project 3 Mobility koristi tehnologiju izraelske kompanije Mobileye. Osnivač i izvršni direktor Mobileyea Amnon Shashua više je puta javno izjavio da trenutno nijedno vozilo na svijetu nema tasj nivo autonomije te da bi takva tehnologija mogla postati dostupna tek krajem ove decenije.
Mobileye je nedavno objavio da radi na naprednom sistemu s Volkswagenom, kao i da se radi o nivou 4. Nigdje nema govora o nivou pet, koji je potreban Rimcu. Iz toga proizlazi da Mobileye trenutno ne raspolaže tehnologijom petog nivoa autonomije, koji je potreban da bi se ispunio glavni uslov za evropski novac, prenosi Index.
Šta znači peti nivo autonomije?
Peti nivo autonomije prema SAE klasifikaciji podrazumijeva potpuno automatizovano vozilo bez ikakvih ograničenja u pogledu okoline, vremenskih uslova ili područja kretanja. Vozilo se mora moći samostalno kretati svuda i u svim uslovima, bez vozača, pri čemu korisnik samo unosi odredište.
Poređenja radi, Tesla je početkom ove godine u Hrvatskoj organizovao promotivne i probne vožnje svog novog naprednog sistema Full Self-Driving. Riječ je o sistemu “tek” drugog nivoa autonomije, koji zahtijeva stalni nadzor vozača i ne omogućava samostalnu vožnju.
Rimčev robotaksi, prema uslovima dodjele evropskih sredstava, mora pripadati daleko naprednijem petom nivou autonomije, koji predstavlja sveti gral autoindustrije.
Datum koji ne odgovara zvaničnim tvrdnjama
Među dokumentima koje je Vlada dostavila Evropskoj komisiji nalazi se i “Izvještaj o uviđaju ispitivanja autonomnih sistema vožnje”, s urudžbenim brojem 300-01/22-01 11, 530-09-2-25-35, datiran 12. decembra 2025. Taj datum otvara dodatna pitanja.
Naime, Ministarstvo mora, saobraćaja i infrastrukture je još 5. decembra 2025, sedmicu dana ranije, u odgovoru Indexu navelo da su “provedena sva odgovarajuća testiranja” te da je Project 3 Mobility ispunio sve uslove projekta.
Iz toga proizlazi da je izvještaj o ispitivanju autonomije sastavljen nakon što je ministarstvo već zvanično potvrdilo da su ispunjeni svi uslovi, odnosno da su sva testiranja bila provedena. Zbog toga se nameće pitanje kako je ministarstvo znalo da je Rimčeva kompanija ispunila sve uslove ako su dokaz o tome dobili tek sedmicu dana kasnije, prenosi Index.
Rimac i Pejković o petom nivou autonomije
Sredinom jula prošle godine u studiju Indexa bili su Mate Rimac i direktor Vernea (Project 3 Mobility) Marko Pejković, a razgovarali su o robotaksijima. Na više direktnih upita mogu li isporučiti autonomno vozilo petog nivoa, što je glavni uslov ugovora u sklopu NPOO-a, ni Rimac ni Pejković nisu dali konkretan odgovor.
“Mi ćemo napraviti ono što smo od početka govorili – potpuno autonomni robotaksi, koji neće imati volan i pedale, a koji će raditi na području Zagreba i okolice. Dosta toga smo napravili, dosta toga se nije vidjelo. S te strane smo mi sami sebi zakomplikovali život. Nismo trebali ulaziti u petu razinu, postoje nejasnoće oko toga i siva zona između četvrte i pete razine. Mi razvijamo auto bez volana, bez pedala, bilo je jasno šta trebamo isporučiti. To smo puno puta ponovili svima koji su uključeni u cijeli proces”, rekao je tada Pejković.
Prototipovi i rokovi
Dodatno nepodudaranje pojavljuje se i u vezi s rokovima isporuke prototipova.
U dokumentaciji koju je objavila Evropska komisija te dala zadovoljavajuću ocjenu za projekat robotaksija, jasno je navedeno da je rok za isporuku 60 verifikacionih prototipova bio prvi kvartal prošle godine. Rimac je prototipove javnosti predstavio tek početkom decembra, navodi Index.
Rimac i Ministarstvo Olega Butkovića pozivali su se na ugovor s Rimcem u kojem je navodno stajalo kako je krajnji rok isporuke svih 60 prototipova trebao biti do trenutka slanja osmog zahtjeva za isplatu Evropskoj komisiji od strane Republike Hrvatske. Osmi zahtjev poslat je 15. decembra prošle godine.