Vlasti entiteta RS angažirale su tokom posljednjih deset godina ukupno 15 američkih lobističkih i advokatskih firmi i drugih registriranih subjekata, uključujući vlastito predstavništvo, pokazuju podaci iz američkog registra stranih agenata. Do kraja 2025. godine za njihove usluge isplaćeno je najmanje 8,3 miliona dolara, izvijestila je BN televizija.
Među ciljevima lobističkih aktivnosti bili su ukidanje američkih sankcija bivšem predsjedniku entiteta RS Miloradu Dodiku i njegovim saradnicima, osporavanje uloge visokog predstavnika te promoviranje političkih stavova vlasti entiteta RS u Washingtonu. Američko Ministarstvo finansija uklonilo je Dodika i veći broj njegovih saradnika i povezanih osoba sa sankcijske liste 29. oktobra 2025. godine.
Milioni za lobiranje u Washingtonu
Prema analizi javno dostupne baze podataka FARA, vlasti entiteta RS od 2015. godine platile su lobistima najmanje 8,3 miliona dolara. Stvarni iznos mogao bi biti viši jer u pojedinim javno objavljenim ugovorima nisu prikazani svi finansijski detalji.
Posljednji veliki ugovor zaključen je 6. septembra 2025. godine s izraelsko-kanadskom kompanijom Dickens & Madson, a njegova vrijednost iznosi četiri miliona dolara.
U dokumentaciji predatoj američkom Ministarstvu pravde navedeno je da entitet RS nastoji osigurati podršku Sjedinjenih Američkih Država i postići nezavisnost od Bosne i Hercegovine.
U naknadnom izvještaju firme Dickens & Madson navodi se da su njeni predstavnici savjetovali vlasti entiteta RS i lobirali kod zvaničnika Izraela, Saudijske Arabije i drugih država.
U istom dokumentu piše da nalogodavci iz entiteta RS žele nezavisnost od Bosne i Hercegovine te da je kompanija organizirala sastanke sa stranim zvaničnicima i pružala usluge odnosa s javnošću radi ostvarivanja njihovih političkih ciljeva.
To su navodi koje je kompanija Dickens & Madson prijavila u skladu sa Zakonom o registraciji stranih agenata. Oni ne predstavljaju stav američke administracije niti potvrdu da bilo koja velika sila podržava promjenu granica Bosne i Hercegovine.
Politička analitičarka Tanja Topić upozorila je na protivrječnost između pozivanja vlasti entiteta RS na izvorni Dejtonski mirovni sporazum i istovremenog lobiranja za nezavisnost.
“Ako se političko rukovodstvo entiteta RS zaklinje u izvorni Dejton, a istovremeno traži nezavisnost, onda to govori da bi raspakivanje Dejtona moglo ugroziti i poziciju koju je entitet RS dobio Dejtonskim mirovnim sporazumom”, kazala je Topić za BN televiziju.
Prema njenoj ocjeni, svako otvaranje Dejtonskog mirovnog sporazuma moglo bi dovesti u pitanje postojeći stepen autonomije i institucionalne nadležnosti entiteta RS unutar Bosne i Hercegovine.
Ambasada SAD-a demantirala lobiste
Karijerni diplomata Branko Nešković smatra da priče o odvajanju entiteta RS, referendumima i stvaranju trećeg entiteta domaći političari koriste za podizanje tenzija i mobiliziranje birača.
“Ovakve priče o raspakivanju Dejtona, raspisivanju referenduma i odvajanju entiteta RS ili nekom trećem entitetu domaći političari uglavnom koriste da zamajavaju građane i podižu tenzije u predizborne svrhe”, rekao je Nešković.
Dodao je da promjena granica manjih država nije moguća bez saglasnosti velikih sila te da, prema njegovoj procjeni, takva saglasnost u ovom slučaju ne postoji.
Ambasada Sjedinjenih Američkih Država u Bosni i Hercegovini nedavno se oglasila nakon medijskih nastupa pojedinih privatnih lobista koji su pokušavali ostaviti utisak da predstavljaju stavove administracije predsjednika Donalda Trumpa.
“Potvrđujemo da su netačne izjave privatnih lobista koji tvrde da predstavljaju administraciju predsjednika Trumpa. Politiku SAD-a prema Bosni i Hercegovini utvrđuju isključivo predsjednik i ovlašteni zvaničnici Vlade SAD-a”, poručili su iz Ambasade.
Sjedinjene Američke Države su povodom 30. godišnjice Dejtonskog mirovnog sporazuma ponovile podršku suverenitetu, teritorijalnom integritetu i stabilnosti Bosne i Hercegovine.
Ukidanje sankcija Dodiku i drugim osobama pokazuje da lobiranje može proizvesti određene političke rezultate. Međutim, javno dostupna dokumentacija ne potvrđuje da su SAD prihvatile cilj nezavisnosti entiteta RS ili promjenu ustavne strukture Bosne i Hercegovine.
Zbog toga ostaje otvoreno pitanje služi li višemilionsko lobiranje prvenstveno interesima građana entiteta RS ili zaštiti političkog rukovodstva i njegovih pozicija u međunarodnim krugovima.