Istraživanje: Da li su vakcine uzrok pojave delta soja?

epa09111187 A view of doses of Comirnaty (BNT162b2, Biontech / Pfizer) vaccines against COVID-19 at the vaccination hub in the Jean Nouvel pavilion at the fairground in Genoa, Italy, 01 April 2021. The hub for the administration of COVID-19 vaccines opened on 29 March and will be the main hub for Genoa and the Liguria region. EPA-EFE/LUCA ZENNARO

Tačne funkcije mutacije delta do sada nisu naučno istražene. Do sada se zna da ova mutacija virusu dozvoljava da se jednostavnije veže za ljudske ćelije i da izbjegne neke imune reakcije, kaže Dipti Gardasani, čija je struka klinička epidemiologija, a radi na londomskom Univerzitetu kraljice Meri.

A Pegi Rize iz Helmholcovog Centra za infekciono istraživanje u Braunšvajgu konstatuje da delta soj dovodi do većeg opterećenja virusom recimo u predjelu ždreijla.

Šta je bijeg od imuniteta?

Kada virus mutira u varijantu koja je otpornija na antitela nastala usljed preležane bolesti ili vakcine onda se govori o “imunskoj evaziji” ili bijegu od imunosti. Na taj način se ljudi mogu zaraziti pa i oboljeti uprkos vakcini ili preležanoj bolesti.

Da li je delta soj takav?

Delta soj je zarazniji ali ima i osobine “imunske evazije”. “Mutacija redukuje djelotvornost nekih antitela pa time i mogućnost da imunski sistem prepozna bolest”, kaže imunolog Georg Berens, profesor na Medicinskom fakultetu u Hanoveru. “Ali to još nije prava imunska evazija, ona bi se pokazala mnogo jasnije”, dodaje Pegi Rize.

Sve to znači da mutacija nije tako snažna da bi postojeće vakcine bile beskorisne. Naprotiv, istraživanja pokazuju da delta soj doduše jeste nešto otporniji na vakcine ali da upravo kompletna vakcinacija pruža izuzetno snažnu zaštitu od te varijante.

Ipak, proizvođači poput Bajonteka/Fajzera rade na novoj verziji vakcine koja bi bila još djelotvornija protiv delta soja.

Da li vakcina prouzrokuje mutacije virusa?

Virolog Frideman Veber sa Univerziteta u Gisenu kaže da mutacije – ne omogućavaju vakcinisane, već nevakcinisane osobe.

“Upravo se u inficiranim ljudima stvorio novi sloj kao bijeg od imunosti”.

Ovaj njemački stručnjak ukazuje na iskustva u Indiji, Brazilu i Južnoj Africi, gdje su nastajale aktuelne mutacije, a procent vakcinisanih je bio izuzetno nizak.

Virus je u vreme nastanka mutacija bio veoma rasprostranjen. Virus prema Veberu koristi upravo oslabljeni odbrambeni sistem organizma kako bi se prilagodio.

Osim toga, kada bi teza da vakcine izazivaju mutacije bila tačna, onda bi novi sojevi virusa morali nastajati u zemljama koje imaju veliki broj vakcinisanih, na primjer, u Izraelu ili Velikoj Britaniji.

“To uopšte nije tako. Mutacije virusa se pojavljuju upravo u zemljama u kojima još nije visok procent vakcinisanih i gdje se nalazi puno ljudi na malom prostoru”, objašnjava Pegi Rize.

George Berens kaže da teoretski postoji mogućnost da vakcine vrše imunološki pritisak na virus i da on onda pokušava da mutacijama izbjegne pritisak. On dodaje da virus trenutno nailazi na samo djelimično vakcinisanu populaciju, pa neki imaju imunski odgovor, a drugi ne.

“To je ono što virus voli, mogu da nastanu drugi sojevi. Tako se virus takoreći trenira”, kaže Berens.

Sve u svemu, vakcina rijetko može dovesti do mutacija i do pospješivanja širenja novog soja, mnogo je veća vjerovatnoća da opasne mutacije nastanu tamo gdje se virus može nesmetano i brzo širiti.

Dakle: Da li su vakcine uzrok pojave delta soja?

Isključeno je da je delta soj nastao na osnovu vakcina. Naime, ova mutacija je registrovana još oktobra 2020. u indijskoj saveznoj državi Maharaštra. A tek u januaru 2021. su u Indiji vakcinisani prvi građani – tri mjeseca poslije nastanka delta soja.